توزیع منابع هیدروکسید آلومینیوم در جهان
هیدروکسید آلومینیوم با نامهای متفاوتی نظیر تری هیدروکسید آلومینیوم، تری هیدرات آلومینیوم و یا به اختصار ATH هم شناخته می شود. این ماده یکی از مهمترین ترکیبات آلومینیوم در طبیعت و فعالیت های صنعتی است که نقش کلیدی در تولید آلومینا، آلومینیوم فلزی، مشتقات فلزی وابسته به آلومینیوم، مواد نسوز، داروسازی، تولید ترکیبات شیمیایی پایه آلومینیوم نظیر سولفات آلومینیوم و کلرید آلومینیوم، تصفیه آب و صنایع شیمیایی دارد. این ماده به طور مستقیم به صورت کانیهایی مانند گیبسیت Gibbsite، بایریت Bayerite نوردستراندیت Nordstrandite در طبیعت یافت میشود، اما بخش عمده آن از فرآوری سنگ معدن بوکسیت به دست میآید. به همین دلیل، بررسی توزیع منابع هیدروکسید آلومینیوم در جهان به طور مستقیم با پراکندگی ذخایر و معادن بوکسیت مرتبط است. شناخت این منابع برای برنامهریزی صنعتی، اقتصادی و توسعه پایدار در بسیاری از کشورها اهمیت فراوانی دارد، چرا که خود منابع آلومینیوم با کاربرد بالا در صنایع مستقیم وابسته به فلز آلومینیوم نظیر تولید انواع رساناها و سیم و کابل و … نوعی ذخیره استراتژیک محسوب میشود.
بوکسیت اصلیترین منبع تولید آلومینیوم و ترکیبات آن از جمله هیدروکسید آلومینیوم (هیدرات آلومینیوم، ATH) است. این سنگ معدن عمدتاً در مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری نظیر محدوده خط استوا تشکیل میشود و حاصل هوازدگی شدید سنگهای آلومینیومدار مانند فلدسپاتها در شرایط آب و هوایی مرطوب است. در چنین شرایطی، عناصر محلول شسته شده و ترکیبات آلومینیوم به شکل هیدروکسیدهای پایدار نظیر هیدروکسید آلومینیومدر خاک باقی میمانند. بنابراین بیشترین ذخایر بوکسیت و در نتیجه منابع بالقوه هیدروکسید آلومینیوم در مناطقی از جهان قرار دارند که دارای آب و هوای گرم و مرطوب و بارش جوی بسیار زیاد هستند.
قاره استرالیا اقیانوسیه یکی از بزرگترین دارندگان ذخایر خاک بوکسیت قرمز در جهان به شمار میرود و نقش مهمی در تأمین هیدروکسید آلومینیوم و آلومینا در بازار جهانی دارد. بوکسیت در این منطقه دارای مقادیری از ناخالصی شبیه به اکسید آهن، اکسید سدیم و … ذخایر بزرگ بوکسیت در نواحی کوئینزلند، استرالیای غربی و قلمرو شمالی قرار دارند. معادن معروفی مانند ویپا Weipa و گوو از جمله مهمترین مراکز استخراج بوکسیت در این کشور هستند. استرالیا نه تنها از نظر ذخایر بلکه از نظر تولید نیز در صدر کشورهای جهان قرار دارد و بخش بزرگی از آلومینای تولیدی آن از طریق فرآیند بایر با حذف ناخالصی هایی نظیر اکسیدهای فلزی و سیلیکاتها، به هیدروکسید آلومینیوم تبدیل میشود. در این فرایند هیدروکسید سدیم دارای نقش ویژه ای است که از صنایع پتروشیمی نظیر مجتمع های تولید پی وی سی تامین میشود.
با توجه به بحث اهمیت بارش و آب و هوا در تولید اکسیدها و هیدروکسیدهای پایه آلومینیوم، کشور گینه در غرب آفریقا یکی دیگر از کشورهایی است که دارای ذخایر عظیم بوکسیت است. تخمین زده میشود که بخش قابل توجهی از ذخایر بوکسیت جهان در این کشورآفریقایی قرار داشته باشد. مناطق بوکه، سانگاردی و فریا از مهمترین نواحی معدنی گینه هستند. کیفیت بالای بوکسیت گینه و درصد زیاد گیبسیت در آن باعث شده است که این کشور اهمیت ویژهای در بازار جهانی آلومینا و فلز آلومینیوم، هیدروکسید آلومینیوم داشته باشد. در سالهای اخیر سرمایهگذاریهای بینالمللی در صنعت معدن گینه افزایش یافته و این کشور به یکی از قطبهای مهم تأمین مواد اولیه آلومینیوم تبدیل شده است. کشور مالی دارای پتانسیل بالا برای سرمایه گذاری در حوزه صنایع وابسته به آلومینیوم است. این کشور با توجه به توسعه یافتگی کم، از این مقوله استقبال می کند.
برزیل نیز یکی از تولیدکنندگان بزرگ بوکسیت در جهان است. ذخایر عمده این کشور در منطقه آمازون، به ویژه در ایالت پارا قرار دارند. در این کشور پربارش در امریکای جنوبی، معادن ترومبتاس Trombetas و پاراگومیناس Paragominas از مهمترین منابع بوکسیت برزیل هستند. وجود ذخایر با کیفیت بالا و دسترسی به منابع انرژی و حملونقل مناسب باعث شده است که برزیل یکی از بازیگران اصلی در زنجیره تأمین هیدروکسید آلومینیوم و آلومینا در سطح جهانی باشد.
در قاره آسیا نیز، چین نیز با وجود محدودیت های نسبی در ذخایر استراتژیک بوکسیت، یکی از بزرگترین تولیدکنندگان آلومینا و هیدروکسید آلومینیوم در جهان محسوب میشود. شرکت شالکو حجم وسیعی از منابع پایه آلومینیوم را در این کشور را اختیار دارد. با این وجود با توجه به حجم مصرف بالا در این کشور، این کشور بخش قابل توجهی از مواد اولیه مورد نیاز خود را از طریق واردات بوکسیت از کشورهایی مانند گینه و استرالیا تأمین میکند. ذخایر داخلی چین بیشتر در استانهای شانشی، شاندونگ، زیبو، گویژو و هنان قرار دارند. رشد سریع صنایع آلومینیوم در چین باعث شده است که این کشور به بزرگترین مصرفکننده ترکیبات آلومینیوم در جهان تبدیل شود. در عین حال صادر کننده بزرگی در جهان است.
هند نیز دارای ذخایر قابل توجهی از بوکسیت است که عمدتاً در ایالتهای اودیشا، آندرا پرادش، گجرات و جارکند قرار دارند. معادن بوکسیت هند به دلیل کیفیت مناسب و میزان نسبتاً بالای آلومینا اهمیت اقتصادی زیادی دارند. صنایع آلومینیوم در هند در دهههای اخیر رشد چشمگیری داشتهاند و شرکتهایی مانند هندوستان آلومینیوم و نالکو از تولیدکنندگان مهم آلومینا و هیدروکسید آلومینیوم در این کشور محسوب میشوند.
علاوه بر کشورهای ذکر شده، کشورهای دیگری مانند اندونزی، جامائیکا، روسیه، ویتنام و قزاقستان نیز دارای ذخایر قابل توجه بوکسیت هستند. اندونزی به ویژه در جزایر کالیمانتان و ریائو دارای منابع مهمی از این ماده معدنی است. جامائیکا نیز یکی از تولیدکنندگان قدیمی بوکسیت در منطقه کارائیب به شمار میرود و برای مدت طولانی یکی از تأمینکنندگان اصلی مواد اولیه صنعت آلومینیوم بوده است.
در خاورمیانه و آسیای غربی ذخایر بوکسیت نسبتاً محدودتر هستند، اما برخی کشورها مانند ایران دارای منابع قابل توجهی در مناطق خاص هستند. هر چند حجم این منابع در مقیاس جهانی بسیار محدود است.
از نظر زمینشناسی، کانیهای هیدروکسید آلومینیوم مانند گیبسیت در بسیاری از ذخایر بوکسیت غالب هستند. در برخی مناطق نیز کانیهایی مانند دیاسپور (Diaspore) و بوهمیت (Boehmite) دیده میشوند که اگرچه هیدروکسید کامل نیستند، اما در فرآیندهای صنعتی به ترکیبات مشابه تبدیل میشوند. نوع کانیشناسی ذخیره تأثیر مستقیمی بر روش استخراج و فرآوری آن دارد.
فرآیند بایر مهمترین روش صنعتی برای تولید هیدروکسید آلومینیوم از بوکسیت است. در این فرآیند، بوکسیت در محلول سود سوزآور در دمای بالا حل شده و سپس با کاهش دما و افزودن هستههای بلوری، هیدروکسید آلومینیوم رسوب میکند. این ماده سپس میتواند برای تولید آلومینا کلسینه شود یا در صنایع دیگر مورد استفاده قرار گیرد. بنابراین توزیع جغرافیایی منابع بوکسیت نه تنها بر تولید آلومینیوم بلکه بر عرضه جهانی هیدروکسید آلومینیوم نیز تأثیر مستقیم دارد. از سوی دیگر با توجه به مصرف سود کاستیک در تولید هیدروکسید الومینوم، بحث دفع پساب و خروج گل قرمز بسیار ضروری است.
در سالهای اخیر توجه به مسائل زیستمحیطی و مدیریت پایدار منابع معدنی افزایش یافته است. استخراج بوکسیت میتواند موجب تخریب پوشش گیاهی و تغییرات اکوسیستمی شود. به همین دلیل بسیاری از کشورها برنامههایی برای بازسازی معادن، کاهش پسماندهای فرآوری و بهینهسازی مصرف انرژی در تولید آلومینا و هیدروکسید آلومینیوم اجرا کردهاند. از جمله این طرح ها پالایش و بازیافت گل قرمز است.
در مجموع، منابع هیدروکسید آلومینیوم در جهان به طور عمده در مناطقی متمرکز هستند که دارای ذخایر غنی بوکسیت میباشند. کشورهایی مانند استرالیا، گینه، برزیل، چین و هند نقش اصلی در تولید و عرضه این ماده دارند. با توجه به رشد صنایع وابسته به آلومینیوم و افزایش تقاضای جهانی، مدیریت صحیح منابع معدنی و توسعه فناوریهای فرآوری اهمیت روزافزونی پیدا کرده است. شناخت دقیق توزیع جغرافیایی این منابع میتواند به برنامهریزی بهتر اقتصادی و صنعتی در سطح جهانی کمک کند. در مجموع به نظر می رسد در سطح جهانی توسعه منابع و معادن پایه الومینیوم امری ضروری است.
شرکت کیمیا ابتکار پویش پارس با تامین مواد اولیه با کیفیت، توانایی تامین ماده هیدروکسید الومینوم با کیفیت و خلوص بالا را داراست.
جهت ثبت سفارش:
021-56235328
09023303954

